Ból w okolicy pięty wynika najczęściej z zapalenia ścięgna Achillesa lub ostrogi piętowej. Oba schorzenia bolą, gdy wstajesz z łóżka lub po bieganiu, ale dotyczą różnych tkanek i inaczej reagują na odciążenie, ćwiczenia i produkty wspierające. Poniżej znajdziesz porównanie, które pomoże ci rozpoznać objawy, zrozumieć, co dzieje się w organizmie, i wiedzieć, kiedy czas zgłosić się do lekarza.
Gdzie w stopie leży problem?
Przy zapaleniu ścięgna Achillesa przeciążone jest samo ścięgno. Powtarzające się mikrouszkodzenia sprawiają, że ścięgno pogrubia się i staje się tkliwe kilka centymetrów nad kością piętową. Stan ten określa się często raczej jako uraz przeciążeniowy niż klasyczne zapalenie, ale nazwa ta nadal funkcjonuje w języku potocznym.
Ostroga piętowa to natomiast narośl kostna na spodniej stronie kości piętowej. Powstaje w wyniku długotrwałego naciągania rozcięgna podeszwowego, czyli szerokiego pasma tkanki pod stopą. Ból pochodzi zwykle z tkanek wokół samego przyczepu i jest najbardziej odczuwalny pod przednią częścią pięty, gdy stopa jest obciążona.
Jak dolegliwości odczuwa się na co dzień
Zapalenie ścięgna Achillesa powoduje sztywność i ból ścięgna przy pierwszych krokach rano lub gdy ruszasz po odpoczynku. Tkliwość występuje z tyłu pięty i może promieniować do łydki. W okresach intensywnego treningu ból pojawia się już podczas rozgrzewki, a czasem także po zakończeniu aktywności.
Ostroga piętowa daje natomiast ostry, piekący ból bezpośrednio pod piętą. Najgorsze są pierwsze kroki po śnie lub długim siedzeniu. Wiele osób opisuje, że stawia drobne kroki, dopóki stopa się nie rozgrzeje. Ból często słabnie po chwili chodzenia, ale wraca przy dłuższych spacerach lub pracy na stojąco. Tkliwość nie występuje z tyłu pięty, lecz pod nią, blisko łuku stopy.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Gdy pojawi się ból, od razu zmniejsz obciążenie. Jeśli ból ścięgna Achillesa nie zmniejszy się w ciągu tygodnia lub pojawi się obrzęk, który nie ustępuje, skontaktuj się z lekarzem. Silny, nagły ból z towarzyszącym trzaskiem może wskazywać na zerwanie i wymaga natychmiastowej oceny.
Przy podejrzeniu ostrogi piętowej warto szukać pomocy, jeśli domowe sposoby nie przynoszą ulgi w ciągu dwóch–trzech tygodni, masz trudności ze staniem lub ból zaburza sen.
Leczenie i domowe sposoby
Zapalenie ścięgna Achillesa zwykle łagodnieje dzięki połączeniu przerwy od skoków i biegania, stopniowo zwiększanego treningu siłowego mięśni łydki oraz ćwiczeń ruchomości stawu skokowego. Stabilny but z dobrą amortyzacją i niewielkim podwyższeniem pięty może krótkoterminowo odciążyć ścięgno. Wiele osób odczuwa też ulgę dzięki amortyzującym wkładkom, które zmniejszają obciążenie przy każdym kroku.
Domowe sposoby na ostrogę piętową polegają przede wszystkim na zmniejszeniu nacisku na spód pięty. Wybieraj buty z miękką podeszwą, przestronnym noskiem i solidnym podparciem łuku stopy. Wielu osobom szybko pomagają miękkie podpiętki i wkładki żelowe, które odsuwają nacisk od bolesnego miejsca. Rozciąganie łydki i rozcięgna podeszwowego zmniejsza napięcie działające na kość piętową. Podobnie jak przy zapaleniu ścięgna Achillesa warto ograniczyć spacery i bieganie po twardych nawierzchniach, a potem stopniowo zwiększać obciążenie.
Jak zapobiegać dolegliwościom w przyszłości
- Zwiększaj ilość treningu stopniowo. Nie dodawaj więcej niż dziesięć procent biegania lub spacerów tygodniowo.
- Zmieniaj nawierzchnię i wymieniaj zużyte buty, zanim stracą amortyzację.
- Wzmacniaj mięśnie łydek, okolic stawu skokowego i bioder. Silne mięśnie łagodzą obciążenie zarówno ścięgna Achillesa, jak i rozcięgna podeszwowego.
- Jeśli dużo siedzisz, rób krótkie przerwy i poruszaj stopami w stawach skokowych, aby tkanki zachowały elastyczność.
- Kilka krótkich spacerów w dobrze amortyzowanych butach jest często łagodniejsze dla stóp niż jedna długa trasa.